Eis Sprooch mam Lex RothEis arem Sprooch? Dajee alt

Zënter 25 Joer poteren*, babbelen, diedegen* a schwätze mir ewell* hei an eiser KLACK iwwer déi Sprooch, déi nun emol en Haaptstéck vun eiser Eegenart ass; net manner wéi do Maltesesch, Islännesch, Irlännesch… déi iwregens vun net esouville Leit geschwat gi wéi d’Lëtzebuergescht.

Wann deem ‚Idiom‘ vun de Lëtzebuerger seng Wuerzelen net esou déck an net esou déif si wéi anerer, da läit dat vrun allem drun, datt mir eis Sprooch nun emol vill manner* schreiwen, also ‚dokumentéieren‘… well mir an der Schoul direkt 2 an duerno esouguer 3 aner Schreif-Sproochen an de Bic gestach kréien. Ee Gléck huet dat sech eng Grimmel gedréint, well esouvill wéi haut ass d’Lëtzebuergescht nach ni schrëftlech gebraucht ginn. Si gëtt haut net nëmme méi geschwat, mä tonneweis geschriwwen; datt dat Geschreifs heinsdo ‚schuddereg*‘ ass, dat wier eng aner Diskussioun; wichteg ass ‚alt emol‘ geschriwwen! Eent ass ower sécher: eist normaalt ‚Schwätzen‘ ass net mat ‚Schnëssen‘ ze verwiesselen! Am Däitschen: Jo! Do ass ‚schwätzen‘ gelungenerweis ongeféier esou negativ wéi eist ‚schnëssen‘ oder ‚braddelen‘.

Ech weess net, wien den Titel ‚Schnëssen‘ fir déi (intressant) Initiativ vun eiser Uni fonnt, virgeschloen an duerchgesat huet, fir déi verschidde Wierder regional- oder uertschaftsméisseg ze ‚sammelen‘ a quantitativ ze verschaffen. Jiddefalls keen, deen d’Lëtzebuergescht richteg ‚drop‘ huet. ‚Schnëssen‘…huet bei äis eng ganz aner Bedeitung (Konotatioun) wéi just ‚schwätzen‘ (Semiologie!). Wann ech mat mengem Noper schwätzen, dann ass dat net onbedéngt eng ‚Schnëssegt‘; beim Patt* gëtt e sëlleche* matenee gepotert*, gediedegt* oder gemault, net onbedéngt ‚geschnësst‘; dat ass zimlech ‚hänkeg*‘, ‚queesch*‘ an  net grad ‚léif‘, fir net ze soen esouguer e bësse baupseg*, granzeg, zesoen negativ  gefierft. Wien e bësse Fanger- oder villméi Mondspëtzegefill fir d’Lëtzebuergescht huet, dee weess ganz kloer, datt ‚schnëssen‘ eppes ganz anescht ass wéi einfach ‚schwätzen‘ ...drolegerweis* ower ‚anescht mam däitsche ‚schwätzen‘ am selwechten Tirang stécht!

Jiddereen, deen eis Sprooch e bëssen am Gebrauch huet, weess och, wat eng ‚Schnëss‘ ass; dat ass bestëmmt net léif iwwer e Gesiicht geschwat (Lidd: Wat eng Schnëss!). A wann ech soen, et hätt een eng  ‚Schnëss‘ geschnidden, da war hie jo éischter granzeg/rosen*. ... et feelt net vill, da gëtt hie mir eng… op d’Schnëss*! Op jidfer Fall ass et net positiv, wann ee mengt, en aneren hätt eng ‚Schnëss gemaach/geschnidden/ dohinner gehaang‘. Soe mir vun engem, hie wier e ‚Schnëssert*‘, dann hale mir net apaart vill vun deem, wat hie seet/schwätzt. Dat ass dann datselwecht, wéi wa mir genge soen, hie wier e Braddeler*, oder och nach e Sabbeler*, Tuddeler*, Saffthari*… wierklech alles wéi net fein/positiv. Hei gesi mir zesoen niewebäi, datt eis Sprooch gaaaanz  intressant Gefills-ënnerscheeder ze bidden huet… oder ‚hätt‘, wann een sech emol méi gemitterlech dra knéit.

Vläicht ass et net ‚dolaanscht*‘, drun ze denken, datt emol dësen oder deen Uni-Student (oder e Kollektiv) sech Gedanken iwwer eng Diplomaarbecht um Gebitt vun der ‚Polyvalenz‘ bei den Ausdréck a Lëtzebuergismen an eisem Our-Sauer-West-Musel-Fränkesch kënnt maachen. Et ‚déit‘ een sech wonneren, watfir en herrleche Mosaik ee mam Lëtzebuergesche kënnt zesummestellen.

Ech si wierklech gespaant, wat bei deer aktueller Initiativ vu ‚Schnësserei‘ erauskënnt. Leider ass se net ganz ‚kiddelféx*‘, wat d’Prinzipe vu sougenannte wëssenschaftlechen ‚Ëmfroen‘ ugeet. Et kann een dach net einfach 2 Stëmme vu Wolz, 2 vu Gréiwemaacher, 2 vun Esch, 2 vun Dummeldeng op ee Leescht zéien an doraus Prozentsätz maachen; déi eng wéi déi aner stin dach fir ganz verschidden ‚Entitéiten‘!  Rechent emol d’Prozenter aus, wann eng Dosen Éisleker, 10 Leit aus dem ‚Süden‘, 9 Intresséierter aus dem Zentrum a 5 Adressate vun der Musel sech iwwer ee bestëmmten Ausdrock melden, z.B. mat net, eis, Dënschdeg… an da relativéiert dir dat eeriicht* a Prozenter… dat gëtt statistesche Bulli…well et nun emol eben net ‚relativéiert ass! Doriwwer kënnt de Frënd Fernand Fehlen e ganze Kuerf méi ewéi mir mat äis ‚schwätzen‘...net ‚schnëssen‘. Mat e bëssen Iwwerleeës* kënnt een net dolaanscht,  datt déi ganz Entreprise nach zimlech wibbeleg* op de Been ass.

Eppes ass sécher: Eis Sprooch ass immens méi räich wéi een et bei esou enger fuddeleger* ‚Schnësserei‘ kann erauskruwwelen*! Näischt fir ongutt.

Är Commentairen - Netikett


D'Commentairë gi gelueden, ee Moment w.e.g.!
Sollte se net geluede ginn, hutt der wahrscheinlech een AdBlocker lafen, dee se blockéiert. Dir misst en da sou astellen, dass en eisen Site net méi komplett blockéiert.