Net just Bëbee jäizen, och mir Erwuessener ginn vun Zäit zu Zäit méi haart an der Stëmm. Dat kann awer vill verschidde Grënn hunn. Aus Freed, aus Ierger, Loscht oder Angscht. Domadder sti mir am Déiereräich awer relativ eleng do. Vill Déiere jäizen zwar, do awer meeschtens fir eng Gefor ze signaliséieren. Wann d'Ekipp am Fussball e Goal schéisst, huet dat net onbedéngt mat Gefor ze dinn an awer jäize mir an esou Fäll dacks vu Freed oder aus Roserei. Jee nodeem fir wéi enger Ekipp een d'Daumen dréckt. Mee firwat jäize mir iwwerhaapt, d'Lea Schwartz huet sech déi Fro gestallt.

20/04/2021 Jäizen ass net gläich jäizen

An net just ech, mee och elo Fuerscher an enger Etüd, déi viru kuerzem publizéiert gouf. Dofir hunn si Testpersoune verschidden Aarte vu Kreesch virgespillt. Awer ëmmer just 800 Millisekonne laang, d'Testpersoune hu missten esou séier wéi méiglech reagéieren an déi verschidden Zorte vum Jäizen auserneenhalen. Si missten also soen, huet déi Persoun aus Freed, aus Angscht oder soss enger Emotioun eraus gejaut? An do gouf do gekuckt wéi vill Zorte fir d'éischt emol de Mënsch ënnerscheet a wéi séier en op déi jeeweilegen Téin reagéiert.

A wat hunn si dann do erausfannt?

Speziell war, dass d'Mënsche besser op dat Jäize reagéiert hunn, dat aus engem positive Gefill eraus entstanen ass. Wann et Angscht oder Roserei war, dann hunn d'Testpersounen dacks méi laang gebraucht bis, bis si reagéiert hunn. Dat waren eigentlech net de Fuerscher hir Erwaardungen. Si waren dovunner ausgaangen, dass mir Mënsche besser op Angscht oder Roserei reagéieren, well dat Gefiller sinn, déi eigentlech jo en Alarm ausléisse sollen. Ëmmerhi wär dat evolutiounsbiologesch gutt ze erklären, mir jäize fir Gefor ze signaliséieren.

Bei villen Déierenzorten ass dat nach haut esou, oder?

Virun allem bei Afenzorten, déi eis am Verhale jo dacks am änlechste sinn, gouf dat observéiert. Si stoussen e Kreesch aus, wann e Feind an der Géigend ass. Oder si jäizen och emol fir e Konkurrent oder e potentielle Feind ze verjoen oder ze beandrocken. Et geet een dovunner aus, dass eis Virfaren awer och mat jäize kommunizéiert hunn. Iwwert Zäit hunn sech awer och aner Kommunikatiounsméiglechkeeten entwéckelt. 

Sou dacks an eisem Alldag begéine mir jo elo och net méi onbedéngt grousse Geforesituatiounen, mä....  

Mir sinn engem ganz komplexen Alldag a Gefillsliewen ausgesat an sou ass et warscheinlech och dozou komm, dass Jäize bei eis Mënsche méi wéi just Gefor bedeit, mir mussen eben elo méi ausdrécke kënnen, wéi just viru Feinde warnen. A Jäize ka souguer heiansdo ganz nëtzlech sinn. Wie jäizt, wann en sech gutt wéigedoen huet, mécht alles richteg. Da gëtt nämlech e Stresshormon fräigesat duerch d'Jäizen an domadder geet op d'mannst fir eng ganz kuerz Zäit och d'Péng erof.