Direkt nom Krich gouf et 1946 fir d'éischte Kéier dësen Dag vu Commemoratioun un d'Resistenz, d'Solidaritéit an de Courage vum Lëtzebuerger Vollek, dat de Nazien d'Stier nom 10. Mee 1940 gebueden huet. Erënnert gëtt och den 10.200 jonke Lëtzebuerger, déi fir d'Nazi-Arméi zwangsrekrutéiert goufen. Vun hinnen sollten 2.848 d'Heemecht ni méi erëmgesinn.
D'Regierung schreift an enger Proklamatioun, wéi wichteg et ass, och 80 Joer méi spéit, de couragéierte Resistenzlerinnen a Resistenzler z'erënneren, déi sech ënnert Liewensgefor géint d'Ënnerdréckung gewiert hunn, grad wéi den Zwangsrekrutéierten an de Familljen, déi ëmgesidelt goufen.
Et gëtt awer och de jiddesche Leit geduecht, déi verfollegt, deportéiert a grausam a Kazetter ëmbruecht goufen.
Dëse Gedenkdag géif eis weisen, wéi wichteg Fräiheet, Dignitéit an Demokratie sinn, mee och wéi fragil dës Acquise sinn. E sollt eis och drun erënneren, datt mir eis aktiv géint Rassismus, Antisemitismus an Intoleranz asetze mussen, fir datt esou schrecklech Evenementer ni méi geschéien, sou d'Regierung.
Et ass eng Première fir de Grand-Duc Guillaume, deen de Sonndeg de Moien géint 10 eng Ried um Kanounenhiwwel bei der Éiweger Flam hält.
Aner Momenter an Etappe vu Commemoratioun mat Vertrieder vun den Afferverbänn an den Enrôlés de Force si beim Kaddish-Monument fir d'Affer vun der Shoah, bei der Gëlle Fra, beim Hinzerter Kräiz um Nikloskierfecht a beim Memorial vun der Deportatioun virun der Gaasperecher Gare.
Och d'Ministeren Margue, Backes a Frieden an de Chamberpresident wäerte Rieden halen.
Eng weider Zeremonie baussent der Stad ass am Sonndeg am Nomëtteg am Clierfer Lycée Edward Streichen, wou d'Agrarministesch Martine Hansen en Discours hale wäert.
Den Datum vum Nationalen Commemoratiounsdag geet op den 10. Oktober 1941 zeréck, wéi d'Nazien eng "Personenstandsaufnahme" duerchféiere wollten, fir d'Lëtzebuerger dozou ze bréngen, sech als Däitscher ze identifizéieren.
D'Resistenz huet d'Leit awer opgeruff, "dräimol Lëtzebuergesch" an ze droen. Well dësen Appell esou vill Succès hat, gouf de Referendum annuléiert. No dëser Defaite léisst de Gauleiter 200 Resistenzler verhaften.
1946 huet déi éischt Journée de commémoration nationale stattfonnt. Och 80 Joer méi spéit bleift dësen Dag en zentrale Moment vum nationale Gedenken zu Lëtzebuerg. Mat der offizieller Zeremonie vun der Regierung an der Haaptstad gëtt un d’Affer an d’Ereegnesser aus der Vergaangenheet erënnert. Gläichzäiteg huet sech dës Commemoratioun am Laf vun de Joren a Joerzéngten ëmmer nees weiderentwéckelt an nei erfonnt, fir sech un d’Zäit unzepassen.
Den Nationale Commemoratiounsdag fënnt säin Ursprong an der Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941. Mam Virwand vun enger Vollekszielung sollte perséinlech Donnéeë gesammelt ginn, fir ënner anerem déi jiddesch Bevëlkerung ze identifizéieren an d’Lëtzebuergerinnen a Lëtzebuerger dozou ze drängen, op d’Froe betreffend hir Mammesprooch an hir angeblech „Volkszugehörigkeit“ mat „däitsch“ ze äntweren. Mat Trakten a Flyeren huet d’Lëtzebuerger Resistenz d’Bevëlkerung opgeruff, op déi entspriechend Froe mat „Lëtzebuergesch“ ze äntweren. Dësen Appell war esou erfollegräich, datt d’Personenstandsaufnahme schliisslech huet missen ofgebrach ginn.
Dëst Joer sinn et 85 Joer hier, datt dës Vollekszielung annuléiert gouf. D’Ofsoe vun der Personenstandsaufnahme ass a bléift e grousse Succès vun de Widderstandsbeweegungen. Esou gedenke mir haut hirem onermiddlechen Engagement am Kampf géint Ënnerdréckung an Tyrannei. Hiert Beispill bléift fir eis an déi nächst Generatiounen eng Quell vun Inspiratioun an en Opruff, d’Wäerter ze verdeedegen, op deenen eist demokratescht Zesummeliewen opgebaut ass.
Niewent dem Courage vun de Resistenzlerinnen a Resistenzler wëlle mir haut och un dat onbeschreiflecht Leed vun den Zwangsrekrutéierten an den zwangsëmgesidelte Familljen erënneren. Wärend dem Zweete Weltkrich goufen Dausende vu Jonge géint hire Wëllen an déi däitsch Wehrmacht agezunn an un d’Front geschéckt. Net manner wéi 3.614 Meedercher goufe gezwongen, fir den Okkupant ze schaffen, virun allem am Reichsarbeitsdienst an am Kriegshilfsdienst, wärend ganz Familljen, déi als “däitsch-feindlech" ugesi goufen, ëmgesidelt goufen.
Mir gedenke gläichzäiteg dem grausame Schicksal vun eise jiddesche Matbiergerinnen a Matbierger, déi vun den Nazie verfollegt, deportéiert an ermuert goufen. De 16. Oktober 1941 ass den éischten Deportatiounszuch vu Lëtzebuerg a Richtung Litzmannstadt (Łódź), am besate Polen, fortgefuer. Dësen Depart markéiert den Ufank vun der Deportatioun vun de Judden zu Lëtzebuerg an d’Ghettoen an d’Vernichtungslager vum nationalsozialistesche Regime.
All dës Evenementer erënneren eis drun, wéi fragil Fräiheet, Mënschewürd a Rechtsstaatlechkeet kënne sinn. Si fuerderen eis all op, d’Erënnerung un all Affer lieweg ze halen an eis konsequent géint Antisemitismus, Rassismus, Intoleranz an all Form vun Ausgrenzung ze engagéieren.
Nëmmen andeems mir d’Léiere vun deemools net vergiessen, kann et eis geléngen, d’Fundamenter vun eisem friddlechen an demokrateschen Zesummeliewen ze erhalen, fir déi haiteg an zukünfteg Generatiounen.
Luc FRIEDEN, Xavier BETTEL, Marc SPAUTZ, Martine HANSEN, Claude MEISCH, Lex DELLES,
Yuriko BACKES, Max HAHN, Gilles ROTH, Martine DEPREZ, Léon GLODEN,
Stéphanie OBERTIN, Serge WILMES, Elisabeth MARGUE, Eric THILL
