Déi russesch Regierung argumentéiert, hir Invasioun an der Ukrain mat Aussoen, dass d'Ukrain Nazi-Ideologien applizéiere géif. Mä stëmmt dat?

Fir e Rapprochement tëscht Kiew an der neonazistescher Ideologie opzebauen, notzt de Kreml ëmmer erëm dat selwecht Argument: D'Ukrain war, zesumme mat den USA, dat eenzegt Land, dat 2021 an der UN-Generalversammlung géint ee vu Russland ënnerstëtzte Resolutiounsentworf gestëmmt huet. Dësen Entworf hat als Zil, "d'Verherrlechung vun Nazismus an Neonazismus ze verurteelen."

De russeschen Ausseministère hat den Dag vun der Ofstëmmung e Screenshot getwittert, an deem hien dorop higewisen huet, dass 130 Länner fir den Text gestëmmt haten a just déi zwou Natiounen dogéint waren.

Dës Demonstratioun gouf vu franséischen Internetnotzer opgegraff, déi behaapten, dass d'Entscheedung vun der Ukrain, géint eng vu Russland proposéiert Resolutioun ze stëmmen, "op der Sympathie fir d'Ideologie vun den Nazi-Aktivisten a Vëlkermäerder berout huet".

De 7. Mäerz gouf en engleschen Artikel mam Titel "Zwee Länner hunn decidéiert, NET géint d'Verherrlechung vum Nationalsozialismus ze stëmmen. Rot emol, wéi eng" publizéiert, deen och breet Resonanz an de sozialen Netzwierker fonnt huet.

RTL

Capture d'écran pise le 14/03/2022

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022

"Ukrainesch Analysten an anerer soe carrement, dass dëse Vott an der Ukrain géint d'UN-Resolutioun keen Zoufall ass, et ass keng Oflenkung, et ass wierklech wéinst der Sympathie vun engem groussen Deel vun der ukrainescher Elite fir déi historesch Nazien, déi e Vëlkermord begaangen hunn", mengt de Michel Collon, dee sech als onofhängege Journalist ausgëtt, an engem Video-Extrait, dee méi wéi 3.000 Mol op Facebook an TikTok geklickt gouf.

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022 sur Facebook

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022

An de sozialen Netzwierker ass och eng Kaart mat de Resultater vum Vott opgedaucht, déi vu Redfish, enger Norichtenagence vum staatleche Medium Russia Today, produzéiert gouf. Russia Today gouf viru kuerzem an de Länner vun der Europäescher Unioun verbueden.

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022 sur Twitter

Vu wou kënnt dës Resolutioun?

Den Text vun der UNO-Generalversammlung, op dee sech déi viral Publikatioune bezéien, ass d'Resolutioun A/76/460 DR I, déi de 16. Dezember 2021 gestëmmt gouf. Se dréit den Titel "Bekämpfung vun der Verherrlechung vum Nationalsozialismus, vum Neonazismus an anere Praktiken, déi dozou bäidroen, zäitgenëssesch Forme vu Rassismus, Rassendiskriminéierung, Xenophobie an Intoleranz ze ënnerstëtzen, déi mat hir verbonne sinn" ("lutte contre la glorification du nazisme, du néonazisme et d'autres pratiques qui contribuent à alimenter les formes contemporaines de racisme, de discrimination raciale, de xénophobie et de l'intolérance qui y est associée").

RTL

Capture d'écran prise le 16/03/2022

Dëse vu Russland ënnerstëtzten Text gëtt der UNO-Generalversammlung all Joer virgeluecht.

D'Versioun vun 2021, déi haut an de sozialen Netzwierker zirkuléiert, huet zënter der russescher Invasioun an der Ukrain en Héchststand un Downloads erlieft, mellt déi digital Bibliothéik vun de Vereenten Natiounen.

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022 des statistiques de téléchargements du texte de 2020

RTL

Capture d'écran prise le 14/03/2022 des statistiques de téléchargements du texte de 2021

Am Joer 2021 hunn 130 Länner dofir gestëmmt, 49 hu sech enthalen, dorënner all d'EU-Memberstaaten, och Däitschland a Frankräich. Zwee hu finalement dogéint gestëmmt: d'Ukrain an d'Vereenegt Staaten, wéi Russland haut betount, ouni awer ze widderhuelen, a wéi engem Zesummenhang.

Onmëttelbar no der Ofstëmmung an der Generalversammlung ware souwuel d'USA wéi och d'Ukrain bestrieft, den Nationalsozialismus ze verurteelen, an d'Europäer haten hir Abstentioun mat engem Text argumentéiert, deen als "reduzéierend" a spléckend gewäert gouf.

D'US-Missioun bei de Vereenten Natioune rechtfäerdegt de Vott "géint all nei Versioun vun dëser Resolutioun zënter 2005", andeems si doran "e wéineg verdeckte Versuch verurteelen, déi russesch Desinformatiounskampagnen ze legitiméieren, mat deenen d'Nopeschlänner erofgemaach ginn an déi verzerrt sowjetesch Erzielung vun engem groussen Deel vun der zäitgenëssescher europäescher Geschicht gefërdert soll ginn, ënner dem zynesche Pretext der Verherrlechung vun den Nazien en Enn ze setzen."

Och de franséischen Ausseministère a Ministère fir Europa huet am Joer 2020 d'Grënn fir seng Abstentioun erkläert. En huet kloergestallt, dass "Frankräich, wéi alleguer d'Memberstaate vun der Europäescher Unioun, sech all Joer dem Vott enthalen hunn", well dësen Text "a kengem Fall dozou bäidréit, d'Bekämpfung vu Rassismus, Antisemitismus a Xenophobie no vir ze bréngen", mä d'Theema "vu senger Zilsetzung ofbréngt an amplaz e reduzéierenden an op d'Spléckung vun den Europäer ausgeriichten Discours féiert, andeems alleguer d'Géigner vun de sowjeteschen Truppe mat engem Naziregimm gläichgesat ginn".

RTL

Capture d'écran prise le 10/03/2022 sur le site nosdeputes.fr

Zënter 1941 war d'Sowjetunioun wärend dem Zweete Weltkrich Deel vun der Militärkoalitioun, zu där och dat Vereenegt Kinnekräich an d'Vereenegt Staate gehéiert hunn, fir dat däitscht Drëtt Räich, Italien a Japan ze bekämpfen.

Dem Jean-Yves Camus no, engem Expert fir Rietsextremismus an Europa, deen dës Resolutioun den 11. Mäerz fir d'AFP iwwerpréift huet, riicht sech dësen Text "indirekt géint d'Staaten, déi den Ofgang vun der Russescher Federatioun duerstellen", wéi d'Ukrain, wou déi nationalistesch Beweegunge laang Zäit géint d'Sowjets gekämpft hunn, fir hir Onofhängegkeet ze kréien, déi schlussendlech 1991 mat der Opléisung vun der UdSSR a Kraaft getruede war.

Zënterhier versicht d'Ukrain sech vun hirer sowjetescher Vergaangenheet lasszesoen, andeems se beispillsweis am Joer 2015 Monumenter zu Éiere vu bolschewistesche Leaderen ofgerappt an nationalistesch Leadere wéi dem Stepan Bandera an de Virdergrond gestallt goufen. 2016 gouf zu Kiew och eng Strooss nom Stepan Bandera benannt.

Am Haaptdeel vun der Resolutioun erkläert Russland, dass d'UNO-Generalversammlung "zudéifst doriwwer besuergt ass, dass déijéineg, déi mat der Anti-Hitler-Koalitioun gekämpft hunn, elo mat der Nazi-Beweegung kollaboréieren a Krichsverbriechen a Verbrieche géint d'Mënschlechkeet begaangen hunn, sech un der nationaler Befreiungsbeweegung bedeelegt hunn. Dobäi kënnt, dass Stroossen ëmbenannt goufen, fir dës Mënschen ze verherrlechen.

RTL

Capture d'écran de la résolution prise le 17/03/2022

Den Text fuerdert d'Protektioun vu "Monumenter a Gedenkplaze fir Persounen, déi an de Reie vun der Anti-Hitler-Koalitioun gekämpft hunn" a stellt fest, dass "d'Staaten, déi dës Praktiken net wierksam bekämpfen, hiren Obligatiounen aus der Charta vun de Vereenten Natiounen net nokommen".

Dem Jean-Yves Camus no versicht Russland mat dëser Resolutioun "vun Tatsaachen ze profitéieren, déi effektiv erwise sinn, wéi d'Manifestatioune vun der eemoleger Waffen-SS, vu Bicher oder Internetsäiten, déi hir Aktioune verherrlechen (...). All dat existéiert, awer d'Resolutioun ass absolut iwwerdriwwen, well et gesäit een, dass se d'Politik vun de Staate viséiert."

"Et handelt sech ëm e politescht Manöver, dat sech op reell Fakte stëtzt: d'Existenz vu rassisteschen, antisemitteschen a revisionistesche Säiten a bal all de Länner vun der Welt, fir Staate wéi d'baltesch Länner an d'Ukrain an d'Viséier ze huelen, déi an den Ae vu Moskau als Kontinuitéit vun de kollaborative Beweegungen erschéngen", füügt den Expert dobäi.

"En Deel vum ukraineschen Nationalismus huet zesummegeschafft"

An de leschte Wochen huet de Kreml ëmmer méi dacks Bezuch op den Zweete Weltkrich geholl, fir de Regimm zu Kiew ze attackéieren. De russesche President huet d'ukrainesch Zaldote mat Stellvertrieder verglach, déi aktiv un den Nazi-Iwwergrëffer participéiert hätten. Déi russesch Ambassade a Südafrika huet hirersäits op Twitter behaapt, dass Moskau "wéi virun 80 Joer den Nazismus an der Ukrain bekämpft!"

Dës Rhetorik erënnert un déi vun Nazi-Däitschland benotzten Taktik, fir Judden an der Ukrain ze vernichten. Un dëser Aktioun am Zweete Weltkrich waren och Ukrainer bedeelegt, wéi d'Land nach Deel vun der UdSSR war.

Wärend der zweejäreger Besetzung vun der Ukrain goufen iwwer zéngdausend Judden ëmbruecht a bal déi komplett jiddesch Communautéit zu Kiew an Zwangsaarbechts- oder Konzentratiounslager deportéiert.

"En Deel vum ukraineschen Nationalismus huet zesummegeschafft, well e geduecht huet, Däitschland géif der Ukrain d'Onofhängegkeet ubidden, wann et als Gewënner aus dem Krich ervirgoe géif", erkläert de Jean-Yves Camus.

"Hiert Zil war et, en onofhängegen ukrainesche Staat opzebauen, deen am vun Däitschland dominéierten Europa existéiere kéint, well fir d'Ukrainer war d'UdSSR den Doudfeind, deen der Ukrain 1920 hir Onofhängegkeet fortgeholl hat", erkläert den Adrien Nonjon, Fuerscher um Inalco a Spezialist fir d'Ukrain, den 11. Mäerz géintiwwer der AFP.

"Dës Phenomeener blouwe ganz limitéiert", seet d'Anne de Tinguy, Fuerscherin am CERI-Sciences, emeritéiert Dozentin fir Politikwëssenschaft um Inalco a Spezialistin fir Bezéiungen tëscht der Ukrain a Russland.

"E Groussdeel vun den ukraineschen Zaldoten huet un der Säit vun der Rouder Arméi géint d'Nazie gekämpft, wat haut ënnerschloe gëtt", bemierkt d'Alexandra Goujon, Dozentin fir Politikwëssenschaft op der Université de Bourgogne an Autorin vum Buch "Ukrain: Vun der Onofhängegkeet an de Krich" (L’Ukraine : de l’indépendance à la guerre).

An der Nuecht vum 23. op de 24. Februar huet sech de Wolodymyr Selensky, e puer Stonnen no den éischten Attacken, an engem Video op Russesch un d'Russe geriicht: "Et seet een iech, dass mir Nazie wären, awer kann e Vollek, dat méi wéi 8 Millioune Liewe ginn huet, fir géint den Nazismus ze gewannen, den Nazismus ënnerstëtzen? A wéi kann ech en Nazi sinn? Erzielt dat mengem Grousspapp, deen de ganze Krich an der Infanterie vun der sowjetescher Arméi verbruecht huet an als Colonel an der onofhängeger Ukrain gestuerwen ass."

RTL

Capture d'écran d'une vidéo du président ukrainien publiée le 23 février sur sa page Facebook

En Narrativ, deen net nei ass

Dem Wladimir Putin säi Rapprochement tëscht der Muecht an der Ukrain an der neonazistescher Ideologie ass net nei, soen déi vun der AFP befroten Experten.

"Tëscht 2005 an 2007 hunn d'Russe lues a lues ugefaangen hiren Narrativ ze entwéckelen, dass d'Ukrain den Neonazismus ënnerstëtze géif", seet den Adrien Nonjon.

No der "Oranger Revolutioun" vun 2004, engem Opstand géint déi russesch Tutelle, fir d'Wal vum neie prorussesche President Viktor Janukowitsch an der Ukrain a Fro ze stellen - bei där bedru gouf -, koum de prowestleche Viktor Juschtschenko un d'Muecht.

RTL

Des manifestants contestent l'élection frauduleuse du nouveau président prorusse Viktor Ianoukovitch et apportent leur soutien à Viktor Iouchtchenko, le 29 décembre 2004. ( AFP / YANA DLUGY)

"De Viktor Juschtschenko wäert eng Rei vu Memoriellen ariichten, fir der ukrainescher Natioun Referenzsymboler ze ginn. Zwee wäerten d'Russen an d'Russen am Donbass schockéieren: Hie bewëllegt den Titel vum Held vun der Ukrain Perséinlechkeeten, déi der Organisatioun vun de russeschen Nationalisten an der ukrainescher Opstandsarméi (UPA) ugehéieren: dem Roman Schuchewytsch an dem Stepan Bandera", erkläert den Adrien Nonjon.

Wärend dem Zweete Weltkrich huet d'UPA, den arméierten Aarm vun den ukraineschen Nationalisten, mat Nazidäitschland ënner der Féierung vum Roman Schuchewytsch an dem Stepan Bandera kollaboréiert, éier si sech dogéint gewiert huet. Duerno huet si bis an d'50er Joren an der Westukrain, deemools Sowjetrepublik, géint d'UdSSR gekämpft.

De Stepan Bandera ass an der Ukrain nach ëmmer eng ëmstridde Perséinlechkeet: Verschiddener halen hie fir en Nationalheld an e Symbol fir den Onofhängegkeetskampf, wärend anerer hien der Kollaboratioun mat den Nazie bezichtegen.

RTL

Des personnes déposent des fleurs en hommage aux activistes tués lors du Maïdan en 2014, le 21 novembre 2016. ( AFP / SERGEI SUPINSKY)

"Dësen Narrativ vum Kreml huet sech wärend dem Moment um Maidan am Joer 2014 acceleréiert, wéi en Deel vun den extreem Rietsen agegraff an d'Demonstrante géint d'Ënnerdréckung duerch den 2010 gewielte President Viktor Janukowitsch verdeedegt huet. Well d'Nationalisten déi pro-russesch Orientéierung vum President net gär hunn, awer och, well si opgrond vun hirer paramilitärescher Traditioun wossten, mat Gewalt ëmzegoen", esou den Adrien Nonjon.

Zéngdausend Demonstrante fuerderen d'Ofsetzung vum President, nodeems den 18. an 20. Februar 2014 eng ganz bluddeg Dot um Maidan verüübt gouf, wouropshin de Viktor Janukowitsch a Russland geflücht ass.

Duerno gouf eng Iwwergangsregierung ronderëm den Interimspresident Oleksandr Turtschynow agesat. "De Wladimir Putin huet de Muechtwiessel als 'vu Faschisten an Nazien organiséierte Coup d'état' bezeechent - Begrëffer, déi hie spéider ëmmer erëm opgegraff huet", füügt d'Anne de Tinguy bäi.

Eng Rhetorik, déi duerch d'Tatsaach geniert gouf, dass "an dëser Iwwergangsregierung fënnef Ministere vertruede sinn, déi der ukrainescher riets-nationaler Droite nostinn, awer ganz séier ofgeléist goufen", bemierkt den Adrien Nonjon.

No dëser prowestlecher Revolutioun zu Kiew koum d'Annexioun vun der Hallefinsel Krim, wou vill russeschsproocheg Leit wunnen, am Joer 2014 duerch Moskau. Dës Annexioun gouf vun der internationaler Communautéit net unerkannt.

Russland fërdert d'Entstoe vu russesche Separatistebeweegungen am Osten, zu Donezk a Lugansk, an den u Russland ugrenzende Regiounen am Donbass. Zwou Republicke goufe selwer ernannt, wat zu engem heftegen arméierte Konflikt féiert.

Zënterhier bekämpft déi ukrainesch Arméi dës Separatisten an engem Krich, dee méi wéi 13.000 Doudeger gefuerdert huet, dorënner ukrainesch a pro-russesch Zivilisten a Kämpfer.

Lire aussi : Attention à ces publications trompeuses sur le bilan des morts dans le Donbass depuis 2014 "D'extreem Droite an der Ukrain huet sech wärend dem Donbass-Krich a Form vun engem fräiwëllege Batailloun mobiliséiert, dat der regulärer ukrainescher Arméi zu Hëllef koum, déi de Separatisten taktesch, doktrinär a materiell ënnerleeë war", füügt den Adrien Nonjon bäi.

Am Fréijoer 2014 huet déi ultranationalistesch paramilitäresch Grupp Asow ënner anerem d'Befreiung vu Mariupol erméiglecht, obwuel sech strateegesch wichteg Stad am Donbass an den Hänn vu russesche Separatiste befonnt huet. Déi nationalistesch extreem Droite gewënnt doduerch u Visibilitéit.

"Am September 2014 goufen déi éischt Ofkommessen zu Minsk ënnerschriwwen, déi d'Astellung vun de Feindséilegkeeten, awer och d'Integratioun vun de paramilitäresche Strukturen an déi regulär Arméi souwuel op ukrainescher wéi och bei de Separatiste virgesäit. Et ass eng Garantie, déi sech béid Länner ginn, andeems si soen, dass déijéineg Elementer, déi eng Menace duerstellen oder eng Deseskalatioun verhënnere kënnen, ënner Kontroll bruecht ginn. Déi meescht vun dëse Gruppen, wéi d'Asow-Batailloun, schléisse sech der ukrainescher Nationalgard un a ginn zu engem Regiment ënner direkter Opsiicht vum Inneminister", erkläert den Adrien Nonjon.

Dës Militäreenheet gëtt vu Moskau reegelméisseg als Beweis dofir ugefouert, dass d'ukrainesch Arméi vum Neonazismus duerchdrong wär.

"Wann et am Asowsche Batailloun en haarde Kär vu radikalen Nationalisten an Neonazie gouf, ass hien an der Mass un neie Rekrutten, déi net onbedéngt der extreemer Droite ugehéieren, ënnergaangen. Si sinn der prestigiéiser Eenheet éischter bäigetrueden, well si eng Rei vu Victoiren errong huet, iwwer gutt Waffe verfüügt huet a méi disziplinéiert war wéi aner paramilitäresch Gruppéierungen oder souguer déi regulär Arméi selwer", seet den Adrien Nonjon.

D'Alexandra Goujon betount och, dass d'Asow-Regiment haut just aus "e puer Dausend Mënsche" besteet, vu "bal 200.000 Mann, déi elo d'ukrainesch Arméi bilden."

RTL

Un soldat ukrainien le 12 mars 2022 à Irpin, en Ukraine. ( AFP / Sergei SUPINSKY)

Keng Visibilitéit vun der extreemer Droite bei Walen

Och wann déi riets-nationalistesch Droite zënter hirer Bedeelegung um Maidan erëm visibel ginn ass, huet se ni bei de Wale gewonnen, argumentéieren Experten a widderleeën domat d'Virstellung, dass et "eng nogewise Verbindung tëscht der nationalistescher extreemer Droite an dem ukrainesche Staat" géif ginn.

"Bei de Presidentschaftswalen 2019 krut de rietsextreeme Kandidat manner wéi 2%. Bei den uschléissende Parlamentswale gouf et eng Koalitioun vu rietsextreeme Gruppen, dorënner d'Asow-Batailloun, dat mat 2,4% ënner dem Seuil vu 5% louch, deen eng Representatioun am ukrainesche Parlament zouléisst", seet d'Alexandra Goujon.

RTL

Composition en sièges du nouveau Parlement ukrainien avec 99,39% des bulletins dépouillés selon la Commission électorale et les médias ( AFP / Vincent LEFAI, Paz PIZARRO, Robin BJALON)

"Et stëmmt zwar, dass dës Gruppen am ëffentleche Raum visibel sinn, virun allem well se Demonstratiounen organiséieren, déi net verbuede sinn, awer d'Presenz vun der extreemer Droite an den Institutiounen ass aus nationaler Siicht begrenzt", sou d'Expertin weider.

"Egal ob zur Zäit vum Poroschenko oder Selenskyj, déi extreem-nationalistesch Droite war an der Oppositioun. Si huet sech ëmmer géint déi jeeweileg Regierung gewiert, déi am Kampf géint déi prorussesch Separatisten a Russland net wäit genuch gaange sinn", füügt den Adrien Nonjon bäi.

Doriwwer eraus "kann een net vun 'Entnazifizéierung' schwätzen, well de Wolodymyr Selenskyj e politeschen Aussesäiter ass. Hie besëtzt kee politeschen Militantismus, nach ënnerstëtzt hien déi extreem Droite. Hien huet wärend der Walkampagne déi ukrainesch Sprooch geléiert", betount d'Alexandra Goujon. Den ukrainesche President ass iwweregens Member vun der jiddescher Konfessioun.

De Wolodymyr Selenskyj, deen aus dem Südoste vum Land staamt a Russesch schwätzt, war am Ufank fir en Dialog mat Russland an huet d'Enn vum Krich mat de Separatisten zu Donezk a Lugansk am Ufank vu senger Amtszäit als eng Prioritéit bezeechent. Awer hie war séier am Ofkommes vu Minsk gefaangen, deen de Konflikt op en Enn brénge sollt.

Eng "Instrumentaliséierung vun der Geschicht"

"Haut gëtt et eng Instrumentaliséierung vun der Geschicht. De Wladimir Putin stëtzt sech op en Narrativ aus der Sowjetzäit, dat den Akzent op de kollaboréierenden nationalisteschen Ukrainer leet", mengt d'Alexandra Goujon.

Fir d'Anne de Tinguy beréiert de Begrëff "Nazi" mat voller Expressegkeet "eng empfindlech Plaz vun der russescher Bevëlkerung", andeems hie se sech op "Evenementer bezitt, fir déi d'Russen opgrond vun de schwéiere Verloschter u Mënscheliewen an der Sowjetunioun ganz empfänglech sinn."

D'Sowjets hu mat 26 Milliounen Doudegen de gréissten Tribut am Zweete Weltkrich bezuelt. "Dat bedeit, dass et an all Famill een oder méi Doudesfäll gouf", betount si.

Fir säi Verglach mam Zweete Weltkrich ze ënnermaueren, prangert de russesche President e "Vëlkermord" un, dee vum Regime zu Kiew un der russeschsproocheger Bevëlkerung inzenéiert gi wär.

A senger Ried vum 24. Februar huet hie versprach, "déi Responsabel fir d'Bluttvergéissen un Zivilisten, besonnesch u russesche Bierger, viru Geriicht ze stellen."

Mä fir d'Anne de Tinguy gëtt den Ausdrock "Vëlkermord" "falsch" benotzt, fir den Narrativ vun der "Entnazifizéierung" ze nieren an d'Ënnerstëtzung vun de separatistesche Regiounen ze rechtfäerdegen.

RTL

Carte de la région dans l'est de l'Ukraine contrôlée par des séparatistes prorusses ( AFP / Patricio ARANA, Sabrina BLANCHARD)

"De Wladimir Putin behaapt onbegrënnt, dass déi russeschsproocheg an déi russesch Populatioun an déi russesch Bierger vu béide Regiounen an der Ukrain ëmbruecht goufen a Russland gezwonge war, hinnen ze hëllefen. Wann et a béide Regioune russesch Bierger gëtt, dann dowéinst, well Russland an de leschte Joren 800.000 Awunner déi russesch Nationalitéit ginn huet", seet d'Anne de Tinguy.

Si hält d'Benotze vum Wuert "Vëlkermord" fir "ëmsou méi schockéierend fir d'Ukrainer, well dësen Terme op den Holodomor zeréckgeet." Dës grouss Hongersnout, déi vum sowjetesche Regime inzenéiert gouf, hat an den 1930er Jore Millioune vun Ukrainer ëmbruecht.

Haut erkenne 24 Staaten, dorënner d'USA, den Holodomor als "Vëlkermord" un, wärend d'Europäesch Unioun e "Verbrieche géint d'Mënschlechkeet" uprangert.