Wat verstoppt sech hannert dëser Provokatioun? Een Interview mat dem däitschen Historiker Ulrich Pfeil an dem Lëtzebuergeschen Europadeputéierte Charles Goerens.
D'Geschicht widderhëlt sech. Verschidden Iddien, déi een am leschte Joerhonnert fir dout a begruewe gehalen huet, erliewen eng Renaissance. Den 3. Oktober 2026 huet eng op X verëffentlecht Kaart d'Theorie vu "Groussdäitschland" nei belieft.
D'Kaart gouf vum Helmut Strauf gepost, deemools Member vun der "Generation Deutschland", der Jugendbeweegung vun der rietsextreemer däitscher Partei Alternative für Deutschland (AfD). Op der Kaart ass een Däitschland ze gesinn, dat wäit iwwert seng haiteg Grenzen erausgeet. Integréiert sinn Deeler vun den Nopeschlänner wéi Éisträich, der Schwäiz, Italien, Dänemark an der Belsch, mee och Lëtzebuerg, den Elsass an der Muselregioun.
Iwwert der Kaart steet deen heiten Text: "Deutsche Einheit bedeutet ein Deutschland, das das gesamte Deutsche Volk in einem Staat vereint. Heute gedenken wir einem Etappen-Sieg auf dem Weg dorthin." De gewielten Datum ass keen Zoufall. Gepost gouf um "Tag der Deutschen Einheit", deen zanter 1990 an Däitschland e Feierdag ass.
Et iwwerrascht net, datt de Bäitrag, dee vum Auteur séier geläscht gouf, fir Opreegung gesuergt huet. Mir hunn den Ulrich Pfeil kontaktéiert, Professer fir däitsch Kultur un der Université de Lorraine zu Metz. Den däitschen Historiker weist op een amüsante klengen Detail hin. "Dëse jonke Mann aus dem Saarland nennt sech Helmut Strauf (...), obwuel en a Wierklechkeet Luca-Maurice Strauf heescht." Ee Virnumm, dee villäicht net germanesch genuch ass?
Eng weider Umierkung: de Luca-Maurice Strauf huet eng éischter selektiv Nostalgie. "Wann ee sech d'Kaart ukuckt, gëtt et just territorial Uspréch am Westen, am Norden an am Süden. Am Oste gëtt et esou gutt wéi näischt. Hien erhieft keen Usproch op Ostpreussen, d'Regioun ëm Königsberg, déi haut ënnert dem Numm Kaliningrad bekannt ass an zu Russland gehéiert." Et wëll ee Moskau wuel net rose maachen. "Well wéi mir all wëssen, sinn d'Verbindungen tëscht der AfD an dem Putin ganz enk."
Mee wat ass eigentlech de Konzept vu "Groussdäitschland"?
D'Wuerzele vum Konzept vu "Groussdäitschland" gi wäit zeréck. Zanter Joerzéngten huet déi däitsch extreem Riets dës Fantasie vun engem Däitschland, dat seng Grenze vu virum Krich zeréckkritt, ni opginn.
Ee Begrëff, deen dës politesch an ideologesch Beweegung definéiert: "Pan-Germanismus." Dës Doktrinn huet d'Zil, all Populatioune mat germanesche Wuerzelen an däitschsproocheg Bevëlkerungsgruppen zu engem "Groussdäitschland" ze vereenegen.
"Am Ufank vum 19. Joerhonnert, no den napoleonesche Kricher an dem Wiener Kongress am Joer 1815 gouf et schonn deemools, virun allem bei der däitscher Jugend de Wëllen, een Nationalstaat ze schafen", erkläert den Ulrich Pfeil. "Awer am Ufank ass et virun allem dorëm gaangen, allen Däitschen oder däitschsproochege Leit an Europa ee gemeinsaamt Ënnerdaach ze bidden. Et war nach net déi Virstellung vun engem Däitschland, dat déi aner dominéiert."
Um Enn vum 19. Joerhonnert huet sech de Pan-Germanismus tatsächlech a sengem Wiese verännert, erkläert den Historiker weider: "Ënnert deenen zwee Keeseren Wilhelm [Wilhelm I an duerno säin Enkel Wilhelm II] huet deen Nationalismus ugefaangen, rassistesch" an expansionistesch Theorien ze integréieren, déi virun allem vum Pan-Germanistesche Verband gefërdert goufen. Eng Radikaliséierung, déi bis den Zweete Weltkrich ëmmer méi schlëmm gouf, mat de bekannte Suitten.
Och um Enn vum 19. Joerhonnert, vun 1871 un, huet sech d'Gebitt vum Däitsche Räich an Europa ausgebreet. Et ass ee risegt Gebitt entstanen, "dat vu Metz bal bis a Litauen gaangen ass", mat enger Fläch vu bal 540.000 Kilometerkaree.
Op dës Nostalgie no engem "Groussdäitschland" baséiert d'Kaart vum Luca-Maurice Strauf, woubäi hie weider Länner dobäizielt, déi wéinst hirer Sprooch als germanesch gëllen. Dozou gehéiert och Lëtzebuerg, dat "tëscht 1815 an 1866 Deel vum Däitsche Bond war", wéi den Historiker erënnert. "Bei dësem jonken Här Strauf vun der AfD fënnt een also d'Virstellung, datt et ee Groussdäitschland gi misst, well Däitschland nom Éischten an Zweete Weltkrich vill Gebitter verluer huet."
Tatsächlech huet Däitschland 1945 déi no 1937 annektéiert Gebitter verluer, also 25 Prozent vu senger Fläch, a virun allem och d'Provënz Ostpreussen, déi vu Polen an der Sowjetunioun zeréckeruewert gouf. Déi däitsch Populatioun an dëse Gebitter, bal 14 Millioune Mënschen, si gewaltsam verdriwwe ginn. "Vill Däitscher hunn d'Gebitter am Oste verloosse missen a sinn an der BRD an an der DDR gelant." (Also a Westdäitschland an Ostdäitschland, déi 1949 gegrënnt goufen.)
Et war een Exodus, dee Spueren hannerlooss huet. An de Joerzéngten duerno "ass ënnert all deenen, déi déi ëstlech Gebitter hu misse verloossen, d'Virstellung bestoe bliwwen, datt dës Gebitter iergendwann nees Däitsch misste ginn."
"Laang gouf et an Däitschland quasi keng Extrem Riets" an dës "Fantasie vu "Groussdäitschland" ass d'Privileeg vu klenge Splittergruppen um Bord vun der CDU bliwwen.
Ma mam Ufank vum 21. Joerhonnert verstoppt sech déi Extrem Riets net méi. "Zanter een oder zwee Joer, wann ee verschidde Rieden héiert, wann ee sech ukuckt, wat haut a Sachsen-Anhalt no de Wale geschitt, erlieft een awer eng rasant Radikaliséierung", fir déi d'Kaart vum Luca-Maurice Strauf ee Symptom ass.
D'Verëffentlechung vun där Kaart huet a Länner wéi Frankräich, ma och an Däitschland staark Reaktiounen ausgeléist, huet den Historiker festgestallt. "Et stoung an allen Zeitungen, och haut de Moien nach am Spiegel, an dacks mat der Ausso: Kuckt hei, dat ass dat richtegt Gesiicht vun der AfD, dat ass et, wat se wëllen. An de Medie soe se et nach net ganz oppen, ma dës rachsüchteg Haltung bannent der AfD ass nach ëmmer do."
Et huet iwweregens bis e puer Deeg no der ëmstriddener Publikatioun gebraucht, bis "Generation Duetschland" bekanntginn huet, datt de Luca-Maurice Strauf säin Amt am Virstand vun der Organisatioun niddergeluecht huet. Ee Récktrëtt, deen offiziell mat "perséinleche Grënn" begrënnt gouf, ma awer vum Virsëtzende vun der Organisatioun begréisst gouf, deen him fir seng Aarbecht bei "Generation Deutschland" Merci sot.
Ma de Luca-Maurice Strauf ass keen Eenzelfall. Et gëtt Prezedenzfäll. Leschte Mee zum Beispill hat Charlie Hebdo een änleche Bäitrag vun engem anere Jugendaktivist vun der AfD, dem Marco Eggebrecht, entdeckt. Op X huet hie sech selwer mat engem erausfuerderende Bléck inzenéiert, nieft deem follgende Saz: "Wéi ech dech ukucken, wann ech héieren: Elsass-Lothringen muss nees an däitsche Besëtz iwwergoen."
Zu der AfD: "Ech mengen déi wëllen nëmme provozéieren. Dat ass ee Versuchsballon. Si probéieren, d'Grenzen erauszefannen. Si wëlle gesinn, wéi wäit d'Ëffentlechkeet bereet ass, hinnen alles ze ginn, wat se soen. Awer et gëtt dat, wat se soen, an dat, wat se undeiten. A wat se undeiten, ass kloer. Dat si Faschisten, dat sinn Nazien", reagéiert de Lëtzebuergeschen Europadeputéierten Charles Goerens op Nofro vun RTL Infos.
De Vertrieder vun der DP benotzt den Terme "Nazi" net liichtfankeg. Hie verweist zum Beispill op de Björn Höcke: "Et kann een hien als Nazi bezeechnen, ouni och nëmmen déi geréngste Gefor ze lafen, virun ee Geriicht gestallt ze ginn, well d'Geriichter hu schonn decidéiert." Eng vun de radikaalste Perséinlechkeete vun der AfD gouf tatsächlech am Joer 2024 verurteelt, well hien den Nazi-Slogan "Alles für Deutschland" benotzt huet, wat no däitschem Recht verbueden ass.
A "souguer fréier Parteigréissten wéi de Jörg Meuthen oder d'Frauke Petry, déi un der Spëtzt vun der AfD stoungen, soe ganz kloer, datt den "ënnere Krees" vun der AfD vun Nazien dominéiert gëtt, déi do d'Soen hunn. Esou gesäit d'Situatioun haut aus", betount hien.
Déi däitsch AfD versetzt esouguer d'Reie vum Rassemblement National (RN) a Frankräich an Angscht a Schrecken. De Jean-Philippe Tanguy, deen haut beim RN fir Wirtschaftsfroen zoustänneg ass, hat 2019 erkläert, hie wier "verängschtegt" aus enger Entrevue mat Membere vun der AfD erauskomm. An hien huet dat nämmlecht Gefill viru kuerzem no der Victoire vun der AfD a Sachsen-Anhalt nach emol widderholl: "Dat schockéiert mech, well se fir Leit gestëmmt hunn, déi d'Nazi-Vergaangenheet vun Däitschland relativéieren an erklären, et kéint een SS-Member gewiescht sinn, ouni ee schlechte Mënsch ze sinn. Dat ass skandaléis", esou den RN-Deputéierten.
"Net fir näischt", seet de Charles Goerens, "huet sech den RN vun der AfD distanzéiert, well den RN d'Bild vun enger gemässegter Partei vermëttele wëll."
Hie kënnt nach emol op d'Victoire vun der AfD a Sachsen-Anhalt zeréck: "Dat ass een Tsunami. Een Tsunami, deen ee komme gesinn huet, an deen een erofgespillt huet, andeems ee gesot huet "Bis elo ass alles an der Rei." Ech mengen, datt mir eis als Gesellschaft der Gefor, déi eis menacéiert, net bewosst sinn. Kuckt Iech nëmmen emol den Zerfall vun der CDU un. Haut leie se an den Ëmfroe bei knapps 20 Prozent, d'AfD bei iwwer 26 Prozent."
Schléit dësen Extremismus och a Lëtzebuerg Wuerzelen? "Lëtzebuerg ass et bis elo ëmmer gegléckt, Probleemer déi optrieden, mat Suen ze erdrénken. Hätte mir och nëmmen ee Brochdeel vun de Probleemer, mat deene Frankräich ze kämpfen huet, hätte mir menger Meenung no déi nämmlecht Situatioun an déi nämmlecht politesch Spléckungen."
Déi Extrem Riets kritt am Europäesche Partlament ëmmer méi Afloss. D'Fraktioun "Patriote fir Europa" (ënnert dem Virsëtz vum Jordan Bardella) stellt bal 12 Prozent vun de Sëtz. D'Fraktioun "Europa vun de Souveränen Natiounen" (gegrënnt vun der AfD) kënnt op knapps 4 Prozent vun de Sëtz.
"Wat am Europäesche Parlament geschitt, léisst e wéineg dorop schléissen, wat an Zukunft kéint geschéien. Wéi de Mitterand 1995 esou treffend gesot huet: Nationalismus heescht Krich. A genee do si mer elo. Nationalismus, Imperialismus - si hunn hie Wiel getraff. A si hu Propagandamëttel, fir hire Standpunkt duerchzesetzen. A mir, déi gemässegt Parteien, d'Parteie vun der Mëtt, hunn nach näischt fonnt, mat deem mir si hënnere kéinten", esou den Europadeputéierten, Member vum Grupp Renew Europe.
D'Resultat: "An zwee Joer kéinte mir eng rietsextrem Partei un der Muecht hunn - a Spuenien, a Frankräich, an Däitschland, a Polen, ... An der Slowakei an an Tschechien si se schonn un der Muecht. An der Belsch gëtt et eng flämesch extremistesch Partei, de Vlaams Belang, déi extrem staark ass an an der Populatioun déif verankert ass."
Zwar gëtt et déi ungaresch Ausnam, "déi d'Reegel bestätegt", relativéiert den Europadeputéierten. Déi lescht Parlamentswalen hunn der 16 Joer laanger Regierungszäit vum Viktor Orbán a senger als rietsextrem agestuufter Partei een Enn gesat. "Ma alles deit drop hin, datt et am Europäesche Rot eng staark Minoritéit kéint ginn, déi blockéiert. Wat also hautdesdaags maachen? Dat ass ee Stresstest fir eis europäesch Institutiounen."
Institutiounen, déi ëmsou méi ufälleg sinn, wat dat geopolitescht Ëmfeld vun der EU méi düster gëtt - mat dem russesche Krich an der Ukrain, engem Donald Trump, deen "eis wirtschaftlech an technologesch ënnerwerfe wëll, a China op handelspoliteschem Niveau."
"Dat heescht net, datt mir näischt gemaach hätten - mir hunn eis zum Beispill am Verdeedegungsberäich beméit. Ma eng gemeinsam Arméi, déi hir Basis net wierklech an enger zolitter politescher Unioun huet, wäert net funktionéieren", erkläert hien. An: "Et gëtt awer eng Fro, déi mech net lassléist. Wat geschitt, wann Europa sech desintegréiert? Wat geschitt, wa mir een Däitschland hunn, wat bis ënnert d'Zänn arméiert ass an dat territorial Ambitiounen huet, wéi mir et op der Kaart vun dësem AfD-Member gesi konnten? Fir mech ass eng politesch Unioun eng, déi gemeinsam analyséiert an handelt. Mee op engem institutionellen Niveau gëtt et net emol eng Minoritéit, déi ee kéint eescht huelen, fir dës Debatt unzestoussen."
Hie gëtt ee gewësse Pessimismus zou: "Mir gëtt dacks virgeworf, ze pessimistesch ze sinn. Mee ech Äntwerten ëmmer: déi däitsch Judden, déi pessimistesch waren, hunn zu New York iwwerlieft. D'Optimiste sinn an de Gaskummeren ëmkomm. Heiansdo ka Pessimismus hëllefen."
"Ech fäerten dat Schlëmmst. All Dag gewinne mir eis un eng ëmmer méi staark Dosis. A mëttel- a laangfristeg ass dat net gutt fir d'Demokratie. Ech soen net, datt et esou verlafe géif wéi an de Joren 1933 bis 1945, mee et fänkt u wéi an deene spéiden 1920er a fréien 1930er Joren."
"Am Liewe gëtt et Wendungen, an et gëtt grouss Stréimungen", seet hien. "Ech gesinn eng grouss Stréimung, déi den Éiergäiz huet, alles aneres ze iwwerrullen: D'AfD-Beweegung, déi vum JD.. Vance, déi vum Trump a vun der Heritage Foundation staark ënnerstëtzt gëtt. Dat ass keng Wendung. Dat ass eng grouss Beweegung, déi sech grad strukturéiert. Ech hu mat engem däitschen Expert geschwat, dee mir sot, datt een a Sachsen-Anhalt d'AfD dobäi beréit, wéi ee regéiert a wéi een dat, wat am Programm steet, an d'Realitéit ëmsetzt. Si gesi sech als Beweegung, déi op Dauer ugeluecht ass. Ech mengen, datt dës Beweegung net esou séier ophale wäert."
