An der Erhiewung vum Lëtzebuergesche gouf elo déi 4. Ronn lancéiert. An et gëtt nei Auswäertunge vu Caddie oder Akofsweelchen bis Prabbeli aka Präbbeli.

Mat der App "Schnëssen" wëll den "Institut fir lëtzebuergesch Sprooch- a Literaturwëssenschaft" vun der Uni Lëtzebuerg d'Lëtzebuerger Sprooch vun haut an all hire Facettë mat Toun-Opnamen erhiewen an dokumentéieren. Et geet drëm, d'Lëtzebuerger Sprooch an hirer ganzer Bandbreet, also mat hiren Dialekter, ze erfaassen. De Wee, fir dat ze maachen, féiert iwwer eng gratis App fir Smartphonen (Android an Apple).

Antëscht goufen Zéngdausende vun Opname gesammelt an no an no ausgewäert.

Am Mäerz elo ass déi antëscht 4. Ronn vun de Schnëssen-Erhiewungen online gaangen - mat neie Froen. D'Äntwerten dorop kann ee wéi gewinnt einfach an de Smartphone schwätzen.

An d'Ronne vu virdru goufen och nach eng Kéier aktivéiert. Wien do also eppes verpasst hat, kann dat nach nohuelen.

Ma och bei den Auswäertunge gëtt et Neies ...

Caddie virun Akafsweenchen

Wéi nennen d'Leit de "grousse metallene Kuerf op véier Rieder", dee se duerch d'Rayone vum Supermarché drécken? 868 Äntwerten op d'Fro no der Bezeechnung fir dës Akafshëllef goufen ausgewäert a mat 51,4% (446) ass de Caddie kloer de "Gewënner", dat virum Akafsweenchen, deen op 25,8% (224) kënnt an dem Weenchen, deen 13,5% (117) ausmécht. Méi seele goufen och nach den Akafswon, de Chariot an den Akafscaddie an d'App geschwat.

D'Verdeelung vun de Varianten no Alter gëtt net direkt ee kloert Bild ze erkennen, allerdéngs gesäit een, dass de Caddie a véier vun de sechs Altersgruppen d'Majoritéit ausmécht a bei de Leit tëscht 35 a 44 Joer mat 39% am niddregsten ass. Den Undeel vun den Akafsweenercher ass allgemeng eenegermoosse stabil a mécht jee no Altersgrupp tëscht 21% an 33% aus. Wat awer och nach opfält, ass, dass de Weenchen an deenen dräi jéngsten Altersgruppe méi heefeg virkënnt. Wärend en hei also op 13% bis 20% kënnt, mécht e bei deenen eeleren Altersgruppen nëmme 5% a manner aus.

Nach e Wuert zu de liicht ënnerschiddleche Varianten: Engersäits gëtt et beim Bestanddeel Akafs- eng regional Verdeelung vun de Variante mat [aː] a mat [oː], woubäi Akofs- eng Variant ass, déi nëmmen am Éislek virkënnt. Anerersäits gëtt et nieft Weenchen (Won) och de Weelchen (Wol), och hei erëm eng regional Variant, déi, wéi een op der Kaart gesäit, nëmmen am Éislek a méi konkret ausschliisslech am Kanton Klierf a ganz vereenzelt am Kanton Wolz virkënnt.

Méi Prabbelie wéi Präbbelien

Dann och d'Fro nom Numm vun deem Déngen, mat deem ee sech géint de Ree schützt. Am Ganzen huet sech d'Schnëssen-Ekipp 1.078 Opnamen ugelauschtert, fir virun allem eppes iwwert d'Verdeelung vu Prabbeli a Präbbeli erauszefannen. De Prabbeli kënnt dobäi op bal 70% (751) an de Präbbeli nach op gutt 27% (294). Déi aner 3% verdeelen sech op d'Variante Parbeli, Parpeli an e puer vereenzelt Nennungen, déi ënnert "aner" zesummegefaasst goufen. Heizou gehéieren z.B. Präbbelchen, Parapluie, Brabbeli oder och nach Reeschierm.

D'Verdeelung vun de Varianten no Altersgrupp gëtt ze erkennen, dass et sech hei net ëm eng Variatioun handelt, déi ofhängeg ass vum Alter vun de Spriecher. Villméi läit de Prabbelisundeel an de verschiddene Gruppe relativ konstant tëscht 65% a 75% resp. de Präbbelisundeel tëscht 26% an 30%.

E Bléck op d'Kaart lount sech: Hei gesäit een, datt d'Haaptvariant Prabbeli quasi am ganze Land virkënnt. Just am Kärgebitt vum Präbbeli am Südweste vum Land gesäit dat e bëssen anescht aus. De Präbbeli u sech fënnt een awer net nëmmen hei, mä och vereenzelt am Südosten an an enger Sträif, déi sech aus dem Südwesten an de méi nërdleche Weste vum Land zitt. Iwwer Veianen am Oste respektiv Esch-Sauer am Weste kënnt Präbbeli quasi net méi vir. De Parb(e)li an den Parp(e)li weisen do dergéint keng regional Verdeelung op.

Dir wëllt matschnëssen?

D'App "Schnëssen" ass ganz spilleresch opgebaut, esou geet et zum Beispill drëm ze beschreiwen, wat een op engem Bild gesäit oder eppes ze iwwersetzen. Esou soll gesammelt ginn, wat alles am Lëtzebuergesche virkënnt, e Richteg oder Falsch gëtt et do net, et geet ëm d'Erhiewe vun Daten respektiv Donnéeën, net ëm d'Verbesseren oder d'Virschreiwen. Dat ass zum Beispill och bei der Fro nom "Auto(s)festival" esou - wéi een et ausschwätzt, ass egal: D'Fuerscher wëlle just erausfannen, wéi vill Prozent d'Variant mat s a wéi vill déi ouni s benotzen ...

Déi eenzel Äntwerte ginn opgeholl an un d'Uni geschéckt. Dat mécht d'App vum selwen. De Set vu Biller a Froe gouf elo am Mäerz nees erweidert, et ass een antëscht beim 4. Jet.

D'App Schnëssen – Är Sprooch fir d'Fuerschung gëtt et fir iOS an Android. Se ass gratis.

Facebook: https://facebook.com/schnessen
Twitter: https://twitter.com/schnessen
Internet: https://infolux.uni.lu/schnessen
E-Mail: schnessen@uni.lu